نیوبیممولیبدنتکنسیم
Cr

Mo

W
ظاهر
gray metallic
ویژگی‌های کلی
نام، نماد، عدد مولیبدن، Mo، 42
تلفظ به انگلیسی ‎/ˌmɒlɪbˈdiːnəm/‎ MOL-ib-DEE-nəm
or ‎/məˈlɪbdᵻnəm/‎ mə-LIB-di-nəm
نام گروهی برای عناصر مشابه فلزات واسطه
گروه، دوره، بلوک ۶۵, d
جرم اتمی استاندارد 95.96(1) g·mol
آرایش الکترونی [Kr] 5s 4d
الکترون به لایه 2, 8, 18, 13, 1
ویژگی‌های فیزیکی
حالت جامد
چگالی (نزدیک به دمای اتاق) 10.28 g·cm
چگالی مایع در نقطه ذوب 9.33 g·cm
نقطه ذوب 2896 K, 2623 °C, 4753 °F
نقطه جوش 4912 K, 4639 °C, 8382 °F
گرمای هم‌جوشی 37.48 kJ·mol
گرمای تبخیر 598 kJ·mol
ظرفیت گرمایی 24.06 J·mol·K
فشار بخار
فشار (پاسکال) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱k ۱۰k ۱۰۰k
دما (کلوین) 2742 2994 3312 3707 4212 4879
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن 6, 5, 4, 3, 2, 1, -1, -2
(strongly اسیدic oxide)
الکترونگاتیوی 2.16 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونش نخستین: 684.3 kJ·mol
دومین: 1560 kJ·mol
سومین: 2618 kJ·mol
شعاع اتمی 139 pm
شعاع کووالانسی 154±5 pm
متفرقه
ساختار کریستالی body-centered cubic
مغناطیس پارامغناطیس
مقاومت الکتریکی (20 °C) 53.4 nΩ·m
رسانایی گرمایی (300 K) 138 W·m·K
انبساط گرمایی (25 °C) 4.8 µm·m·K
مدول یانگ 329 GPa
مدول برشی 126 GPa
مدول حجمی 230 GPa
نسبت پواسون 0.31
سختی موس 5.5
سختی ویکر 1530 MPa
سختی برینل 1500 MPa
عدد کاس 7439-98-7
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های مولیبدن
ایزوتوپ NA نیم‌عمر DM DE (MeV) DP
Mo 14.84% Mo ایزوتوپ پایدار است که 50 نوترون دارد
Mo syn 4×10 y ε - Nb
Mo 9.25% Mo ایزوتوپ پایدار است که 52 نوترون دارد
Mo 15.92% Mo ایزوتوپ پایدار است که 53 نوترون دارد
Mo 16.68% Mo ایزوتوپ پایدار است که 54 نوترون دارد
Mo 9.55% Mo ایزوتوپ پایدار است که 55 نوترون دارد
Mo 24.13% Mo ایزوتوپ پایدار است که 56 نوترون دارد
Mo syn 65.94 h β 0.436, 1.214 Tc
γ 0.74, 0.36,
0.14
-
Mo 9.63% 7.8×10 y ββ 3.04 Ru
مولیبدن

مولیبدن عنصر 42 با معادل انگلیسی molybdenum نماد: Mo

محتویات

خواص

مولیبدن، عنصر فلزی با عدد اتمی ۴۲، در گروه VIB و دوره پنجم جدول تناوبی جای دارد.جرم اتمی 95.94٬ظرفیتها 2٬3٬4٬5٬6 داراری هفت ایزتوپ پایدار است.

مشخصات

فلز خاکستری یا گرد سیاه.به صورت آزاد در طبیعت یافت نمی‌شود .کانیهای آن به صورت مولیبدنیت(فرمول:MoS2)در طبیعت یافت می شود.عنصری ضروری است برای تغذیه گیاه.در اسید هیدروکلریک یا هیدروفلوئوریک٬هیدروکسید سدیم٬آمونیاک یا اسید سولفوریک رقیق نامحلول است٬بااسید سولفوریک یا نیتریک گرم و غلیظ و اسید کلریدریک جوشان واکنش می‌دهد٬در آب نامحلول است.جرم حجمی 10.298889 ٬نقطه ذوب 2610 ٬نقطه جوش 5560.مولیبدن به صورت شبکه مکعبی مرکز پر متبلور می‌شود.دارای سمیت ضعیف است.

احتیاط

به صورت گرد اشتعال پذیر می‌باشد خورنده دارای وزنی بسیارسنگین

طرز تهیه

احیای آلومینیوترمی٬هیدروژن٬کوره الکتریکی اکسید مولیبدن(III) یا مولیبدات آمونیم.برای استخراج آن مولیبدنیت را تشویه می‌کنند و به صورت اکسید در می‌آورند.اکسید حاصل را در کوره‌های الکتریکی به کمک زغال احیا می‌کنند.

شکلهای قابل دسترس

شمش٬میله٬سیم٬گرد٬شمش(از گرد)٬ورقه‌های بسیار شکل پذیر٬فشرده٬همچنین به صورت بلورهای بزرگ منفرد

کاربرد

عامل آلیاژکننده در فولاد و چدن برای افزایش استحکام و مقاومت آنها٬آلیاژ آن با تنگستن جای پلاتین را می‌گیرد.به عنوان آنتی کاتد در لامپ اشعه ایکس دستگاههای رادیولوژی به کار می‌رود٬ماده رنگی برای جوهرهای چاپ٬۲۲۲رنگها و سرامیک٬کاتالیزور٬روان کننده جامد٬قسمت‌های موشکها و هواپیماها٬راکتورها٬پره‌های توربین٬ریختن تحت فشار آلیاژهای مس٬باتریهای ویژه٬تهیه آلیاژها و فولادهای ویژه.

کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم