محمد نهاوندیان
Mohammad Nahavandian 2015.jpg
رئیس دفتر رئیس‌جمهور
و نهاد ریاست جمهوری ایران
مشغول به کار
۱۳ مرداد ۱۳۹۲ – تاکنون
رئیس جمهور حسن روحانی
معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی
مشغول به کار
۲۴ مرداد ۱۳۸۴ – ۲۸ مهر ۱۳۸۶
رئیس جمهور محمود احمدی‌نژاد
پس از حسین موسویان
پیش از علی باقری
معاون وزیر بازرگانی ایران
مشغول به کار
۲۴ خرداد ۱۳۷۳ – ۲۳ دی ۱۳۸۰
وزیر یحیی آل‌اسحاق
محمد شریعتمداری
پس از مسعود موحدی
پیش از مسعود موحدی
اطلاعات شخص
زاده ۱۳۳۳
تهران، ایران
حزب سیاسی مستقل
اقامتگاه تهران، ایران
ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا
محل
تحصیل
مدرسه علوی
دانشگاه تهران
دانشگاه جورج واشینگتن
تخصص سیاستمدار، اقتصاددان
امضا

محمد نهاوندیان (زاده ۱۳۳۳، تهران) سیاستمدار و اقتصاددان ایرانی، رئیس دفتر رئیس جمهور و نهاد ریاست جمهوری ایران و رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت است.

نهاوندیان از سال خرداد سال ۱۳۸۶پاییز سال ۱۳۹۲ ریاست اتاق بازرگانی ایران را برعهده داشت.

نهاوندیان را از لحاظ سیاسی نمی‌توان عضو وابسته هیچ‌یک از جریانات متداول دانست. علیرغم حضور فعال در صحنه‌های سیاسی، هرگز عضو هیچ حزب و سازمان سیاسی نبوده است. فردی میانه رو است که سابقه همکاری با معتدلین جناح‌های مختلف را در کارنامه دارد. در دولت‌های موسوی، مرحوم هاشمی و خاتمی معاون وزیر و مشاور رئیس جمهور بوده و در دولت روحانی، مسئولیت رئیس دفتر رئیس جمهور و سرپرست نهاد ریاست جمهوری را پذیرفت. در دولت احمدی‌نژاد بدون هماهنگی، او را به سمت دبیر کل بورس أوراق بهادار برگزیدند. اما از قبول سمت عذر خواست و سمت ریاست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی را که سمتی غیردولتی بود ترجیح داد.

نهاوندیان مشهورترین رئیس اتاق ایران پس از انقلاب است. ریاست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران و ایران - معاونت اقتصادی شورای عالی امنیت ملی - عضو ستاد ویژه اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی –نماینده تام‌الاختیار رئیس جمهور در سازمان تجارت جهانی (در دوره هاشمی و خاتمی)- معاون طرح و برنامه وزارت بازرگانی و مشاور رئیس جمهور و ریاست مرکز ملی مطالعات جهانی شدن از دیگر سمت‌های اوست. او فارغ‌التحصیل مدرسه علوی و دارای دکترای اقتصاد از آمریکا و همچنین تحصیلات حوزوی است.

دکتر نهاوندیان در کمک به مذاکرات برجام، تیم اقتصادی متشکل از مدیران دولتی و بانکی، حقوقدانان مجرب در حوزه صنعت و کسب و کار و مسئولان اتاقهای بازرگانی را تشکیل داد. این تیم مهم‌ترین تیم پشتیبان مذاکرات سیاسی بود.

دوران کودکی و نوجوانی

محمد نهاوندیان- دوران دبستان.jpg

محمد نهاوندیان در تاریخ ۱۵ اسفند سال ۱۳۳۳، در تهران متولد شد. نیای بزرگش در قرن گذشته از نهاوند به زنجان کوچ و در آنجا ازدواج کرده بود. پدرش حاج جعفر نهاوندیان در سالهای جنگ جهانی دوم، به تهران رفت و کارمند و مدیر شرکت صنعتی جهان موتور بود. از خدمات اجتماعی او، مشارکت در تأسیس درمانگاه علوی در خیابان ابوسعید و حسینیه زنجانی‌ها در خیابان شیخ هادی تهران بود.

محمد نهاوندیان تا سال پنجم دبستان را در مدرسه جعفری در گذر وزیر دفتر تهران درس خواند که در آن ایام، مدرسه شماره یک جامعه تعلیمات اسلامی بود. سپس در کلاس ششم به مدرسه علوی رفت و دوره دبیرستان را با رتبه عالی به پایان رساند. «شرح ابن عقیل» را با شوشتری، علم الحدیث را نزد علامه نوری و برخی دروس فقه را با شهید مطهری گذراند. در دوران دانشجویی، به شهید مطهری نزدیک شد و در جلسات «فلسفه تاریخ» وی شرکت می‌کرد. نهاوندیان در سال ۱۳۵۱به عنوان شاگرد اول ورودی دانشکده اقتصاد، وارد دانشگاه تهران شد. . به اقتصاد اسلامی علاقه‌مند شد. دانشجوی جوان در اواخر سال ۵۳ با دکتر مشکات، رئیس دانشکده اقتصاد تهران مذاکره کرد تا جلسات «درس اقتصاد اسلامی» در دانشکده برگزار شود. شورای تحقیقات اقتصاد اسلامی را با حضور شهید مطهری و همکاری معدودی از اساتید اقتصاد پایه‌گذاری کرد و در جلسه نقد و بررسی کاپیتال مارکس با شهید بهشتی در ارتباط قرار گرفت و در دوره دانشجوئی، در فعالیتهای گوناگون سیاسی و جلسات مذهبی آن زمان حضور داشت که تأسیس کتابکده و انتشار نشریه دانشجوئی آذرخش در دانشکده اقتصاد (که به سبب مقاله نهضت تنباکوی او توقیف شد) از آن جمله بود.

در این جلسات نهاوندیان با سران آینده نظام جمهوری اسلامی نظیر بهشتی، باهنر، استاد جعفری، دکتر نمازی و صالح خو آشنا شد و حتی آشنایی اش به آیت‌الله مفتح و سید علی خامنه‌ای نیز رسید.

محمد نهاوندیان بعد از پایان دوره لیسانس، به تحصیل همزمان فوق‌لیسانس در دو رشته «برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای» دانشگاه ملی و «اقتصاد» دانشگاه تهران پرداخت. با اوج‌گیری انقلاب، تحصیل را رها کرد و به فعالین انقلاب اسلامی پیوست.

کلاس ششم به مدرسه علوی رفت و دوره دبیرستان را با رتبه عالی به پایان رساند. «شرح ابن عقیل» را با شوشتری، علم الحدیث را نزد علامه نوری و برخی دروس فقه را با شهید مطهری گذراند .

بعد از انقلاب

محمد نهاوندیان در جمع دانشجویی در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی ایران
محمد نهاوندیان در مناطق جنگی در روزهای آغازین جنگ تحمیلی عراق علیه ایران

شهید مطهری بعد از بهمن‌ماه ۵۷، با توجه به نیاز دولت نوپای اسلامی، از نهاوندیان خواست جلسات اقتصاد اسلامی را که به سبب فعالیتهای دوره انقلاب متوقف شده بود مجدداً راه اندازی کند.

نهاوندیان بعد از پیروزی انقلاب و شهادت استاد مطهری به صدا و سیما رفت. اما اختلاف عقیده او با صادق قطب‌زاده، نگذاشت این همکاری طولانی باشد. دکتر صدر وزیر بازرگانی دولت موقت او را به وزارتخانه برد تا مدیریت روابط عمومی را بر عهده گیرد. با آغاز جنگ تحمیلی، به جبهه رفت و با حکم شهید رجائی به عنوان نماینده نخست وزیر در بنادر و گمرکات جنوب، کار تخلیه و انتقال کالاهای بیش از یکصد کشتی معطل مانده و انبارهای زیر آتش گمرک بندر امام خمینی به داخل کشور را سامان داد. او در دولت شهید رجائی و شهید باهنر به معاونت هماهنگی وزارت بازرگانی و سپس معاونت طرح و برنامه همان وزارتخانه منصوب شد. سپس برای ادامه تحصیلات حوزوی عازم قم شد و تا سال ۱۳۶۴ در قم به تحصیل و تحقیق پرداخت.

نهاوندیان که دوره فوق‌لیسانس اش را هنگام اوج‌گیری انقلاب، نیمه‌کاره رها کرده بود؛ بعد از یک وقفه هفت ساله، رهسپار آمریکا شد. در دانشگاه جرج واشینگتن فوق‌لیسانس اقتصاد خود را پی گرفت .

در ایالات متحد آمریکا

نهاوندیان که دوره فوق‌لیسانس اش را هنگام اوج‌گیری انقلاب، نیمه‌کاره رها کرده بود؛ بعد از یک وقفه هفت ساله، رهسپار آمریکا شد. در دانشگاه جرج واشینگتن فوق‌لیسانس اقتصاد خود را پی گرفت. با درخشش تحصیلی موفق به دریافت بورس تحصیلی از دانشگاه جورج واشینگتن برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری گردید و همزمان به تدریس در دانشگاه پرداخت.

نهاوندیان، با همکاری عده ای از اساتید مسلمان، مرکز اطلاعات و تحقیقات اسلامی را در واشینگتن تأسیس کرد. این مرکز، علاوه بر فعالیت فرهنگی و ارتباط با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و آموزشی.

دبیرخانه شورایی شد به نام شورای همکاری اسلامی که ارتباط چهل مرکز اسلامی آمریکا را ساماندهی می‌کرد و به طور منظم در ایالتهای مختلف تشکیل جلسه می‌داد. در جریان فعالیتهای اسلامی این مرکز، نهاوندیان با سیستم اجتماعی و فرهنگی آمریکا و پیچیدگی‌های کار رسانه ای در آمریکا از نزدیک آشنا شد. از مهمترین فعالیت‌های این مرکز – که از حمایت و اجازه مالی مراجع تقلید برخوردار بود- نقش آفرینی در فشار بر سیاست گزاران آمریکایی برای مقابله با فاجعه کشتار مسلمانان بوسنی بود. نهاوندیان بعد از ۸ سال تحصیل و کار در آمریکا و اخذ درجه فوق لیسانس و دکترا در سال ۱۳۷۲ به ایران بازگشت.

نهاوندیان، با همکاری عده ای از اساتید مسلمان، مرکز اطلاعات و تحقیقات اسلامی را در واشینگتن تأسیس کرد. این مرکز، علاوه بر فعالیت فرهنگی و ارتباط با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و آموزشی .

در ایران

نهاوندیان بلافاصله پس از بازگشت به تصدی معاونت طرح و برنامه وزارت بازرگانی در دولت هاشمی رفسنجانی دعوت شد و با طرح موضوع الحاق ایران به سازمان جهانی تجارت در دولت، به سمت نماینده تام‌الاختیار تجاری رئیس جمهور منصوب شد. با انتخاب آقای سید محمد خاتمی به ریاست جمهوری، نهاوندیان معاون برنامه‌ریزی و اطلاع‌رسانی وزارت بازرگانی و سرپرست مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی شد و تا سال ۱۳۸۰ در همان سمت ماند. در این دوره، او طراحی و اجرای نوسازی نظام تجاری ایران را پی گرفت. راه اندازی و تصویب قانون تجارت الکترونیکی در ایران، راه اندازی بارکد در ایران و عضویت ایران در سازمان بین‌المللی EAN، آموزش و تربیت مذاکره کنندگان سازمان جهانی تجارت، راه اندازی نقطه تجاری ایران و شبکه آگاهگر بازرگانی در همکاری با آنکتاد، بخشی از اقدامات او برای این نوسازی بود.

نهاوندیان از سال ۱۳۷۹ در سازمان صدا و سیما، شورای اقتصادی سازمان را راه اندازی کرد که هدف ترویج و توسعه فرهنگ اقتصاد عمومی را دنبال می‌کرد و تولید برنامه‌های جدید اقتصادی را در دستور شبکه‌های مختلف قرار داد. خود نیز با حضور و اداره برنامه تلویزیونی «عیار»، شکل نوینی از نقد و ارزیابی موضوعات و سیاستهای اقتصادی را ارائه کرد. نهاوندیان تا سال ۱۳۸۳ ریاست این شورا را به عهده داشت.

در سال ۱۳۸۲سید محمد خاتمی، با پیشنهاد نهاوندیان برای تأسیس «مرکز ملی مطالعات جهانی شدن» موافقت و او را به سمت مشاور رئیس جمهور و رئیس این مرکز منصوب کرد که در سال ۱۳۸۶ با استعفای نهاوندیان از سمت مشاور احمدی‌نژاد پایان یافت.

اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی

محمد نهاودیان در زمان حضور در اتاق بازرگانی

در بهمن سال ۱۳۸۴، در یک انتخابات کم سابقه، بزرگان صنعت و تجارت پایتخت، نهاوندیان را به ریاست اتاق تهران برگزیدند. انتخاب نهاوندیان به ریاست ۲۷ ساله قبلی پایان داد. بخش خصوصی عملکرد او را پسندید و در خرداد سال ۱۳۸۶ نمایندگان شهرستان‌ها و تشکل‌های ملی او را به ریاست اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران برگزیدند. نهاوندیان موفق شد اتاق را از حاشیه به متن تصمیم سازی بکشاند. در بخشی طولانی از دوره ریاست او، دولت احمدی‌نژاد، اتاق را بایکوت کرد. اما او موفق شد با یک سیاست عمومی فعال، ضمن جلب اعتماد اعضای اتاق و گسترش رابطه با سایر ارکان نظام تصمیم‌گیری بالاخص مجلس، جایگاه اتاق را در کشور ارتقاء دهد. در دوران او، برای نخستین بار نهاد بخش خصوصی، پیش نویس قانون نوشت و با وجود مخالفت صریح دولت وقت، به تصویب قانونگزار رساند. این قانون، یکی از مترقی‌ترین مبانی حقوقی اقتصاد ایران در حمایت از فضای رقابتی و توانمندسازی بخش خصوصی است. همچنین برای مبارزه با بوروکراسی اقتصادی، تأسیس کمیته مقررات زدائی (ماده ۷۶ قانون برنامه پنجم) تصویب شد که اتاق را به عنوان دبیرخانه این کمیته و همچنین شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی، قرارگاه اصلاح ساختاری محیط کسب و کار در اقتصاد ایران می‌کرد. تأسیس کانون نیکوکاری ابرار در اتاق ایران، بخش خصوصی را به طور نهادینه، در حوزه خدمت اجتماعی و مسئولیت اجتماعی شرکتها فعال کرد و گرفتن مأموریت قانونی برای تأسیس «مرکز مطالعات راهبردی آب و کشاورزی» در اتاق، در جلب توجه بخش خصوصی و مردم به بحران مورد غفلت آب در کشور مؤثر افتاد. اتاق در این دوره – که همزمان با تشدید تحریم‌های تحمیلی بود- بر تحرکات بین‌المللی خود افزود و در اتاق بازرگانی بین‌المللی به صدور بیانیه ضد تحریمی توفیق یافت. نهاوندیان با انتخاب روسای اتاقهای جهان، برای نخستین بار به عضویت در هیئت اجرائی فدراسیون اتاقهای جهان انتخاب شد. وقتی در سال ۱۳۹۲ او اتاق را به سوی دفتر جدیدش در پاستور ترک می‌کرد، اتاق یک بازیگر فعال در عرصه تعامل با قوای سه‌گانه و موسسات اقتصاد جهانی شده بود.

جنجال سفر سال ۸۵ و مجوز اقامت آمریکا

از گرین کارت محمد نهاوندیان رئیس دفتر رئیس‌جمهور برای اولین بار در سال ۸۵ صحبت شد. جایی که او در کسوت مشاور ارشد دکتر علی لاریجانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی به آمریکا سفر کرد و روزنامه واشینگتن تایمز و سپس فایننشال تایمز در گزارشی در سال ۲۰۰6 (85) فاش کرد که او در مقام معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، با بهره‌گیری از مجوز قدیمیِ اقامت خود در ایالات‌متحده که در زمان تحصیل و با درخواست یکی از موسسات فرهنگی اسلامی در آمریکا کسب کرده بود، به این کشور سفرکرده و با تعدادی از مقام‌های سیاسی و دیپلماتیک آمریکا دیدار کرده است.

این گزارش اضافه می‌کرد که آقای نهاوندیان از سال ۱۹۹۳ دارای این مجوز بوده است. نهاوندیان در آن هنگام آخرین سال تحصیل خود در دانشگاه جرج واشینگتن آمریکا در رشته اقتصاد را می‌گذراند. پس از افشای این خبر، مقام‌های رسمی در اداره امنیت ملی آمریکا به روزنامه «واشینگتن تایمز» گفتند که آقای نهاوندیان، با کارت سبز معتبر و قانونی وارد این کشور شده بود و مسئولان مهاجرتی نمی‌توانسته‌اند مانع ورود او به ایالات‌متحده شوند.

سفر نهاوندیان به آمریکا در سال ۹۲ در شرایطی انجام گرفت که اعلام شده بود مذاکرات ایران و آمریکا بر سر عراق انجام می‌شود و برخی معتقد بودند که مقامات ارشد ایران نهاوندیان را برای لابی گری در مورد پرونده هسته‌ای ایران به آمریکا فرستاده‌اند.

در آن زمان دکتر علی لاریجانی دربارهٔ سفر مشاور خود به آمریکا توضیح داد که «از آنجایی که آمریکا به دیپلمات‌های ایرانی ویزا نمی‌دهد، ما از سفر محمد نهاوندیان به آمریکا استفاده کردیم تا مطالب مورد نظر خود را به محمدجواد ظریف نماینده ایران در سازمان ملل منتقل کنیم .» آیت الله هاشمی رفسنجانی سفر نهاوندیان را در رابطه با دعوت برای سخنرانی در کنفرانس برشمرد.

در آن زمان کاندولیزا رایس، وزیر خارجه وقت آمریکا وقتی در مقابل پرسش‌هایی دربارهٔ حضور محمد نهاوندیان در واشینگتن قرار گرفت از نهاوندیان به عنوان یک دیپلمات بلندپایه یادکرد و گفت که دولت متبوعش تلاش خواهد کرد به پایه‌های حقوقی این مسئله پی ببرد و اقدام مناسب را انجام دهد. وی اعطای گرین کارت به محمد نهاوندیان را نگران کننده دانست و گفت: «هنگامی که از این سفر آگاه شدیم، بسیار نگران شدیم. مجوز اقامت نهاوندیان در آمریکا باطل خواهد شد و ما در مورد علت اقامت وی در آمریکا و مبنای قانونی آن بررسی و سپس تدابیر مناسب را اتخاذ خواهیم کرد. هنگامی که مطبوعات حضور این مقام ایرانی را در آمریکا خبر دادند دولت آمریکا غافلگیر شد. این امر زیر پا گذاشتن قوانین است. این مسئله تنها به شهروندان کشوری که با آمریکا رابطه دیپلماتیک ندارد مربوط نیست بلکه فراتر از این مسئله است که وی یک دیپلمات بلندپایه است و اینک در آمریکا حضور دارد .»

نهاوندیان پس از آن دیگر به آمریکا بازنگشت. با توجه به مدت اعتبار ده ساله این کارت، گرین کارت او اگرهم توسط دولت آمریکا باطل نشده باشد حتماً منقضی و غیرقابل استفاده شده است. با آغاز کار دولت یازدهم، سفرهای او به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به همراه دکتر روحانی، با دریافت ویزای دیپلماتیک بوده است.

حضور در دولت یازدهم

رئیس جمهور جدید حسن روحانی در نخستین انتصاب خود محمد نهاوندیان رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و کشاورزی ایران را به عنوان رئیس دفتر خود منصوب کرده است. بدکتر حسن روحانی، رئیس جمهور دولت یازدهم در نخستین انتصاب خود محمد نهاوندیان رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و کشاورزی ایران را به عنوان رئیس دفتر و سرپرست نهاد ریاست جمهوری منصوب کرد. پس از گذشت چند ماه، با اصرار نهاوندیان، هیئت نمایندگان اتاق ایران با استعفای او موافقت کرد. روحانی در حکم او نوشت:

جناب آقای دکتر محمد نهاوندیان

با توجه به ضرورت هماهنگی‌های ستادی در دفتر رئیس‌جمهور و اولویت‌های دولت تدبیر و امید و با عنایت به دانش، سوابق خدمت متعهدانه و تجارب مدیریتی ارزشمند جنابعالی، به موجب این حکم به سمت رئیس دفتر رئیس‌جمهور و سرپرست نهاد ریاست جمهوری منصوب می‌شوید.

امید است با عنایت الهی و همکاری اعضای محترم دولت و مسئولان اجرایی، در خدمت به آرمان‌های اسلامی ملت شریف ایران و تحقق رشد بر مسیر اعتدال موفق باشید.

نقش نهاوندیان در دولت روحانی، کلیدی بوده است. او، علاوه بر ارائه مشاوره‌های سیاستگزاری، هماهنگی ارتباطات بین دولت و نهادهای دیگر و استفاده از مشاوره‌های مردمی و تشکل‌های تخصصی و نخبگان را سامان داده است. به گمان برخی از آگاهان، گرمی مناسبات دولت با مراجع و دانشگاهیان در این دوره بی‌سابقه بوده است.

تدریس

نهاوندیان علاقه خاصی به معلمی دارد. او تقریباً از روز اخذ دیپلم تا سال ۱۳۸۹ در کنار سایر فعالیت‌هایش، همیشه تدریس را در برنامه داشته. او ابتدا در دبستان امیر در کرج وسپس در دبستان و مدرسه راهنمائی نیکان به تعلیم و تربیت پرداخت و در سال ۱۳۵۶ تدریس در مدرسه عالی ساختمان را شروع کرد. همزمان با تحصیل در آمریکا، به عنوان دستیار استاد، تدریس «اقتصادعمومی»، «اقتصاد خرد»، «سازماندهی صنعتی» و «اقتصاد بین‌الملل» را برای دانشجویان دانشگاه جرج واشینگتن بر عهده داشت.

او در دانشگاه تهران، درس‌های «اقتصاد انرژی» و «برنامه‌ریزی توسعه» را برای دوره کارشناسی ارشد دانشکده اقتصاد، و همچنین درس «اقتصاد آمریکا» را برای کارشناسی ارشد دانشکده مطالعات جهان، تدریس کرده است.

در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تدریس دروس «تجارت بین‌الملل» و «سازماندهی صنعتی» و «اقتصاد بین‌الملل و مقررات سازمانی جهانی تجارت» و همچنین دوره آمادگی مذاکرات WTO را برعهده داشته است.

نهاوندیان همچنین سابقه تدریس در دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده روابط بین‌الملل، دانشگاه امام صادق ع و دانشگاه فردوسی مشهد را در کارنامه دارد.

راهنمایی و مشاوره تحقیق

نهاوندیان استاد راهنما و مشاور برای ده‌ها رساله دکتری و کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه عالی دفاع ملی، دانشگاه امام صادق (ع)، دانشگاه علوم اسلامی لندن و دانشگاه آزاد اسلامی بوده است.

برخی از رساله‌های دکترای تحت نظر او عناوین ذیل را داراست:

راهنمای راهبرد تجاری منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران با رویکرد تعامل توسعه و امنیت ملی

اخلاق جهانی از دیدگاه اسلام

طراحی مدل استراتژیک بازارگرایی بانک‌های تجاری ایران

تدوین استراتژی توسعه صنعت آلومینیوم کشور با رویکرد کاهش وابستگی

تحصیلات دانشگاهی

  • دانشگاه جرج واشینگتن آمریکا، دکتری تخصصی اقتصاد (۱۳۷۲)
  • دانشگاه جرج واشینگتن آمریکا، کارشناسی ارشد اقتصاد (۱۳۶۶)
  • دانشکدهٔ مطالعات مدیریت هاروارد (واقع در پل مدیریت تهران قبل از سال ۱۳۵۷)، کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، (۱۳۵۶ شروع به تحصیل نمودند ولی با وقوع انقلاب نیمه کاره رها شد)
  • دانشگاه تهران، کارشناسی اقتصاد (۱۳۵۶)

فعالیت‌های دانشگاهی

  • پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۸۹–۱۳۸۷، تدریس درس «تجارت بین‌الملل» و «سازماندهی صنعتی»، کارشناسی ارشد
  • دانشگاه تهران، دانشکده مطالعات جهان، ۱۳۸۷ تاکنون، تدریس درس «اقتصاد آمریکا»، کارشناسی ارشد
  • دانشکده تربیت مدرس، ۸۴–۱۳۸۲، تدریس درس «مدیریت صادرات و واردات»، کارشناسی
  • دانشکده روابط بین‌الملل، ۸۴–۱۳۸۲، تدریس درس «جهانی شدن»، کارشناسی ارشد
  • مرکز آموزش مدیریت دولتی، تدریس درس «مدیریت صادرات و واردات»، کارشناسی ارشد
  • پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، مامور- مدرس، ۷۷–۱۳۷۶
  • دانشگاه فردوسی، ۷۷–۱۳۷۶، تدریس درس «مدیریت صادرات و واردات» و «سمینار اقتصاد خرد»، کارشناسی ارشد
  • مؤسسه مطالعات پژوهش‌های بازرگانی، ۷۷–۱۳۷۵، تدریس درس «اقتصاد بین‌الملل و مقررات سازمانی جهانی تجارت» دوره آمادگی مذاکرات WTO
  • دانشگاه امام صادق، ۷۵–۱۳۷۴، تدریس درس «اقتصاد بین‌الملل»، کارشناسی ارشد
  • دانشگاه تهران، دانشکده اقتصاد، ۷۵–۱۳۷۴، تدریس درس‌های «اقتصاد انرژی» و «برنامه‌ریزی توسعه»، کارشناسی ارشد
  • دانشگاه جرج واشینگتن آمریکا، ۷۲–۱۳۷۰، تدریس درسهای «اقتصاد خرد»، «سازماندهی صنعتی»، «اقتصاد بین‌الملل»، کارشناسی ارشد
  • دانشگاه جرج واشینگتن آمریکا، دستیار استاد، ۷۰–۱۳۶۶، تدریس درس «اقتصاد عمومی»
  • مدرسه عالی ساختمان، مربی، ۱۳۵۸، تدریس درس «اقتصاد مهندسی»

مسئولیت‌های اجرائی و اجتماعی

  • رئیس دفتر ریاست جمهور و سرپرست نهاد ریاست جمهوری ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶
  • رئیس اتاق ایران ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۲
  • رئیس اتاق بازرگانی و صنایع اکو ECO ـ ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۲؛
  • عضو هیئت اجرایی فدراسیون اتاق‌های جهان WEF ـ ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۲؛
  • رئیس اتاق تهران ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶
  • عضو شورای پول و اعتبار، ۱۳۸۵ تا سال ۹۲؛
  • عضو هیئت امنای دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸؛
  • معاون اقتصاد و فناوری دبیر شورای عالی امنیت ملی، شهریور ۱۳۸۴ تا دی ماه ۱۳۸۶؛
  • رئیس کمیسیون سازمان جهانی تجارت اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران، ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶؛
  • مشاور رئیس‌جمهور و رئیس مرکز ملی مطالعات جهانی شدن، ۱۳۸۲ تا دی ماه ۱۳۸۶؛
  • معاون پژوهشی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۳؛
  • رئیس کمیسیون اقتصاد، بانک و بیمه اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران، ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۶؛
  • نایب رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران، ۱۳۸۲؛
  • مشاور مرکز تحقیقات استراتژیک، ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۸؛
  • معاون برنامه‌ریزی و اطلاع‌رسانی وزارت بازرگانی، ۱۳۷۶–۱۳۷۷؛
  • نماینده تام‌الاختیار تجاری دولت، ۱۳۷۵ – ۱۳۷۷؛
  • عضو شورای مشاورین اقتصادی رئیس‌جمهور، ۱۳۷۴–۱۳۷۶؛
  • نایب رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران، ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۷.
  • سرپرست مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، ۱۳۷۳ – ۱۳۷۷؛
  • معاون طرح و برنامه وزارت بازرگانی، ۱۳۷۲ – ۱۳۷۶؛
  • معاون طرح و برنامه وزارت بازرگانی، ۱۳۶۱ – ۱۳۶۲؛
  • عضو شورای پول و اعتبار، ۱۳۶۱ – ۱۳۶۲؛
  • معاون هماهنگی و امور مجلس وزارت بازرگانی، ۱۳۶۰ – ۱۳۶۱؛
  • مشاور وزیر بازرگانی، ۱۳۵۹–۱۳۶۰؛
  • نماینده شهید رجایی در بنادر و گمرکات جنوب، ۱۳۵۹–۱۳۶۰.

آثار و تالیفات

  • کتاب قیام تنباکو، ۱۳۶۶
  • کتاب افق‌ها و عبرت‌ها، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، ۱۳۷۸
  • متن پیشنهادی سیاستهای کلی جمهوری اسلامی ایران در خصوص جهانی شدن، مرکز ملی مطالعات جهانی شدن، زمستان ۱۳۸۶
  • کتابشناسی اخلاق کسب و کار، مرکز ملی مطالعات جهانی شدن، بهمن ۱۳۸۵
  • گفتارهایی در باب جهانی شدن، مرکز ملی مطالعات جهانی شدن، دی ۱۳۸۵
  • کتابشناسی سازمان جهانی تجارت، مرکز ملی مطالعات جهانی شدن، دی ۱۳۸۵
  • کتابشناسی جهانی شدن، مرکز ملی مطالعات جهانی شدن، دی ۱۳۸۵
  • «ما و جهانی شدن، پیش طرح شناخت و سیاستگذاری»، مرکز ملی مطالعات جهانی شدن، (ویرایش دوم آذر ۱۳۸۵)
  • رسانه و اقتصاد، سازمان صدا و سیما، ۱۳۸۲
  • «امنیت ملی و نظام اقتصادی ایران» مرکز تحقیقات استراتژیک، دکتر حسن روحانی، همکاری دکتر نهاوندیان، محمدباقر نوبخت، مهندس *محمدحسین ملایری، مهندس اکبر مژگان
  • مشارکت در تحقیق:

Economic Analysis of Natural Disasters in “U.s” , George Washington University,1989 Pricing of Natural Gas in International Market, An Elasticity Analysis, George Washington University,1992

نهاوندیان در دوره نمایندگی تام‌الاختیار تجاری دولت ایران و بعدها ریاست اتاق ایران، فعالیت بین‌المللی گسترده ای برای گشایش فضای تجارت بین‌الملل و کاهش فشارهای تحریمی، بعمل آورد. حضور پر رنگ او در اجلاسهای بین‌المللی و سخنرانی‌هایش، اولین نمایش بین‌المللی بخش خصوصی کشور در سالهای بعد از انقلاب بود. نگاهی به سر فصل‌های برخی از مهم‌ترین این سخنرانی‌ها، جالب توجه است.

* The effects of the World Financial Crisis on the PersianGulf Economies

- اجلاس کران مونتانا، تیرانا، آلبانی، فروردین ۱۳۸۸

* Fluctuations in Energy Prices and World Economic Crisis

- اجلاس مجمع اقتصاد جهانی (WEF)، بحرالمیت، اردن، اردیبهشت ۱۳۸۸

* Global Economic Crisis and Change in World Economic Relations

- اجلاس یورو چمبرز، بروکسل، اردیبهشت ۱۳۸۷

* ICC Banking Commission Meeting

- بحران مالی جهانی، پیامدها و راهکارها، اجلاس سراسری اتاق بازرگانی بین‌المللی در بروکسل، آبانماه ۱۳۸۷

* The Impac of E-Commerce on Developing Nations, The case of the I.R.Iran

- سمپوزیوم بین‌المللی دولت و توسعه تجارت الکترونیکی، سازمان بهره‌وری آسیایی، ۱۳۸۲.

* Iran: from the Silk Road to Electronic Commerce.

- سمپوزیوم سی فاکت (c-fact)، سوئیس، ژنو، ۱۳۷۷

* Trade Policy Reform in I.R.Iran

- اجلاس کران مونتانا، موناکو، ۱۳۷۶

* Trade Efficiency in I.R.Iran

- اتاق بازرگانی و صنایع انگلستان (CBI)، لندن، ۱۳۷۵

* Economies Sanctions, Causes and Effects

- اجلاس تجارت جهانی، سوئیس، ژنو، ۱۳۷۵

Increasing Roll the Private Sector in Management of Global Economy, 60th Anniversary of TOBB (Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey)

شهریور ۹۱

The importance of developing economic ties with African contries

اسفند ۹۰

Importance of developing economic relations and influential role of private sector in expanding trade and investment among D-8 Member contries

آبان ۹۱

Infrastructure development in Asia: improving Connectivity for deeper regional integration

اسفند ۸۹

The role of economy and trade exchange in Iran and Europe relations

مهر ماه ۹۰

در دوران حضور او در دولت یازدهم حضور او و جواد ظریف در میزگردهای تخصصی مجمع جهانی اقتصاد (داووس) و مصاحبه‌هایش با رسانه‌های جهانی، چشمگیر بود.

دولت یازدهم جمهوری اسلامی ایران
رئیس‌جمهور: حسن روحانی
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ فانیدانش‌آشتیانی آموزش‌وپرورش ۱۰ دهقان دفاع
۲ واعظی ارتباطات ۱۱ آخوندی راه وشهرسازی
۳ علوی اطلاعات ۱۲ نعمت‌زاده صنعت وتجارت
۴ طیب‌نیا اقتصاد ۱۳ فرجی‌دانافرهادی علوم
۵ ظریف امورخارجه ۱۴ جنتیصالحی‌امیری ارشاد
۶ قاضی‌زاده بهداشت ۱۵ رحمانی‌فضلی کشور
۷ ربیعی تعاون، کار، رفاه ۱۶ نامدار زنگنه نفت
۸ حجتی جهادکشاورزی ۱۷ چیت‌چیان نیرو
۹ پورمحمدی دادگستری ۱۸ گودرزیسلطانی‌فر ورزش و جوانان
معاونان ریاست جمهوری
معاون اول رئیس‌جمهور: اسحاق جهانگیری
ر. معاون معاونت ر. معاون معاونت
۱ شریعتمداری معاون اجرایی ۷ شهیدی بنیاد شهید
۲ ستاری علمی و فناوری ۸ مولاوردی زنان و خانواده
۳ مجید انصاریامیری معاون پارلمانی ۹ ابتکار محیط زیست
۴ امین‌زاده
مجید انصاری
معاون حقوقی ۱۰ نجفیسلطانی‌فر
احمدی‌پور
میراث فرهنگی
۵ صالحی انرژی اتمی ۱۱ نوبخت برنامه و بودجه
۶ نوبخت←انشعاب مدیریت و برنامه‌ریزی ۱۲ جمشید انصاری امور استخدامی