فارسی ایران یکی از گونه‌های زبان فارسی است. فارسی ایران به عنوان گفتار معیار در ایران استفاده می‌شود. از این گونه زبانی به عنوان گویشی بینابینی در برنامه‌های تلویزیونی در شبکه‌های سراسری و محلی استفاده می‌شود.

دستور زبان

فارسی ایران دارای برخی ویژگی‌های جدید در دستور زبان است. یکی از این وِیژگی‌ها داشتن دو زمان فعلی گذشته مستمر و حال ملموس است که به کمک فعل کمکی داشتن ساخته می‌شود. این دو زمان به این شکل صرف می‌شوند.

گذشته مستمر=داشتم می‌رفتم-داشتی می‌رفتی-داشت می‌رفت-داشتیم می‌رفتیم-داشتید می‌رفتید-داشتند می‌رفتند

حال ملموس=-دارم می‌روم-داری می‌روی-دارد می‌رود-داریم می‌رویم-دارید می‌روید-دارند می‌روند

این زمان در دیگر گویش‌های خاوری فارسی کمتر دیده می‌شود. البته گذشته ملموس و حال مستمر با مفهومی کاملاً یکسان در لهجه هراتی نیز با استفاده از کلمه هِی به شکل زیر وجود دارد:

گذشته مستمر=هی می‌رفتم-هی می‌رفتی-هی می‌رفت-هی می‌رفتیم-هی می‌رفتید-هی می‌رفتند

حال ملموس=-هی می‌روم-هی می‌روی-هی می‌رود-هی می‌رویم-هی می‌روید-هی می‌روند

تأثیر زبان‌های ترکی

به علت زندگی اقوام ترک‌زبان (مانند آذری‌ها) و فارسی‌زبانان ایران در کنار هم و به خصوص در سده‌های اخیر این دو زبان تأثیراتی بر روی هم گذاشته‌اند. برای نمونه می‌توان به وام‌واژههایی در فارسی ایران با ریشه ترکی اشاره کرد که در سده‌های اخیر به این گونه از فارسی (به ویژه در لهجه تهرانی) وارد شده‌اند و این وام‌واژه‌ها در فارسی افغانستان، تاجیکستان و بعضی از گویش‌های فارسی رایج در ایران یا کاربردی ندارند و یا کاربرد کمی دارند.

تأثیر فرانسوی

فارسی ایران نسبت به فارسی افغانستان میزان بیشتری وام‌واژه فرانسوی دارد. با این حال واژه‌های فرانسوی‌ای مانند «فاکولته» هستند که پس از وارد شدن به فارسی، در فارسی افغانستان باقی‌مانده‌اند اما در فارسی ایران عمدتاً فراموش شده و جای خود را به معادل اصیل‌تر، در این مورد «دانشکده» داده‌اند. برخی فقط در فارسی افغانستان وجود دارند مانند «لیسه»، «شارژ دافیر» به ترتیب به معنی «دبیرستان» و «کاردار» در فارسی ایران. برخی نیز مانند «گالری» در فارسی ایران هم، هنوز کاربرد بیشتری نسبت به معادل خود، «نگارخانه» دارند.

فارسی ایران در ارمنستان

سید محمدرضا دربندی، معاون بین‌الملل بنیاد سعدی، با سفر به ارمنستان، در جریان آموزش زبان و ادبیات فارسی در این کشور قرار گرفت. دربندی در دیدار با خالاپیان، مدیر مدرسه ۲۰۰ شهر ایروان، ضمن بیان فعالیت‌های بنیاد سعدی برای ترویج زبان فارسی، آمادگی این بنیاد را برای حمایت بیشتر از مدارس فارسی‌آموز و آموزش مستمر معلمان زبان فارسی اعلام کرد. وی گفت: کتاب زبان فارسی ایران برای آموزش در مدارس ارمنستان رسمیت یافته و مشکل کتاب حل شده است.

جستارهای وابسته