Swahili
Kiswahili
زبان بومی در: تانزانیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، کنیا، موزامبیک (mostly Mwani)، بوروندی، رواندا، اوگاندا، اوگاندا، کومور، مایوت و زامبیا، مالاوی، ماداگاسکار، و سودان جنوبی
تعداد گویشوران
۲ میلیون تا ۱۵ میلیون  (۲۰۱۲)e18
زبان دوم: ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون
Niger–Congo
  • Atlantic–Congo
    • Benue–Congo
      • Southern Bantoid
الفبای لاتین (Roman Swahili alphabet),
خط عربی (Arabic Swahili alphabet)
Swahili Braille
وضعیت رسمی
زبان رسمی در
Tanzania, Kenya, Democratic Republic of the Congo, Rwanda, Uganda, Comoros, اتحادیه آفریقا، East African Community
تنظیم‌شده توسط Baraza la Kiswahili la Taifa (Tanzania), Chama cha Kiswahili cha Taifa (Kenya)
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۱ sw
ایزو ۶۳۹-۲ swa
ایزو ۶۳۹-۳ swa – inclusive code
Individual codes:
 – Congo Swahili
 – Coastal Swahili
 – [[Makwe]]
 – [[Mwani]]
گلاتولوگ
کد گاتری
G.42–43;
G.40.A–H (pidgins & creoles)
زبان‌شناسی 99-AUS-m
{{{mapalt}}}
     Coastal areas where Swahili or Comorian is the indigenous language,

     official or national language,

     and trade language. As a trade language, Swahili extends some distance further to the northwest.
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.
گسترهٔ زبان سواحلی در آفریقای شرقی.

زبان سواحِلی (به انگلیسی: Swahili) عضوی از خانوادهٔ زبان‌های بانتو است و در شرق و تا حدودی مرکزِ آفریقا به‌کار می‌رود. سواحلی زبان اول حدود ۵میلیون نفر و زبان دوم حدود ۵۰ میلیون نفر است. علاوه بر عربی، واژه‌های زبان‌های فارسی، آلمانی، هندی و انگلیسی نیز به دلیل ارتباطات با دیگر خانواده‌های زبانی، وارد این زبان شده‌است.

تأثیر فارسی بر سواحلی

برخی از واژگان زبان سواحلی از زبانهای دیگر چون عربی و انگلیسی و فارسی اخذ شده است. این زبان در شرق و تا حدودی مرکز آفریقا به‌کار برده می‌شود.

در زبان سواحلی، برخی واژه‌ها با گویش بندریِ فارسی بسیار نزدیک و هم‌معنی هستند؛ مانند:

  • کاکا = برادر
  • دادا = خواهر
  • بندری = بندری (بندرگاه)
  • سیفه = سیفه (روغن کوسه)
  • منشوه = منشوه (یک نوع قایق)
  • چنگو = چنگو (یک نوع ماهی خوش‌مزه برای برشتن)
  • رفیقی = رفیق

در اصطلاحات دریانوردی و لنج‌داری و مراسم زار واژه‌های فارسی بیشتری وجود دارد.

چند واژه و معانی آنها در زبان سواحلی

  • می‌می = من
  • وی‌وی = تو، شما
  • زیچی = قشنگ، زیبا
  • جمبو = سلام
  • سننه = خوب، عالی
  • کا کا میزی = دانشجو
  • حباری = چطوری؟
  • مزاری سننه = خیلی خوب
  • کواری = خداحافظ
  • بووانا = آقا، جناب
  • اسنتی سننه = خیلی ممنون
  • جمبو بووانا = سلام آقا
  • ح کونا ما تا تا = اشکالی ندارد، مشکلی نیست، خبر بدی نیست.

ادبیات زبان سواحلی

ادبیات به زبان سواحلی، در قالب اشعار حماسی شکل گرفته است. این اشعار از فرهنگ و ادب اسلامی مایه گرفته‌اند و دربارهٔ زندگانی محمد، پیامبر اسلام، علی بن ابی طالب و حسین بن علی سروده شده‌اند.

ابن حاجب غسّانی نیز اشعاری غیر مذهبی سرود. شیخ امری عابدی و ماتیاس مِنیمپالا از شاعران برجستهٔ سواحلی زبان در قرن بیستم‌اند. نویسندگانی مانند دیوید دیوا و عُمَر شریف، آثاری بر پایهٔ افسانه‌ها و اسطوره‌های سنتی شرق در این زبان آفریدند.

شَبان روبِرت، بزرگترین نویسندهٔ مسلمان و معاصر در زبان سواحلی است که داستان‌های تربیتی نوشت. او آغازگر مقاله نویسی به این زبان است. در دورهٔ معاصر رمان‌ها و داستان‌های پلیسی نیز به زبان سواحلی نوشته شده‌است.

  • زبان سواحلی، نوشتهٔ جی.اف. سخری، ترجمهٔ پریوش مقیم‌خان، ته‍ران، انتشارات قاضی، ۱۳۸۵.
  • عبادیان، محمود، «یکی از ویژگی‌های زبانیِ فرهنگ مردم سواحلی»، مجلهٔ ادبیات داستانی، پاییز ۱۳۷۳: صص ۴۰–۴۱ (ویژه‌نامه).
  • «تأثیر اسلام بر فرهنگ سواحلی»، عبدالعزیز، نامهٔ فرهنگ، سال ۶، ش ۱، به‍ار ۱۳۷۵، صص ۱۵۰–۱۵۶.