صحنه‌ای از یکی از پرده‌های باله دُن کیشوت در تئاتر ترسا کارنو در کاراکاس.

باله (به فرانسوی: Ballet) نوعی رقص صحنه‌ای است. حرکات باله نیاز به حد بالایی از ورزیدگی بدن رقصنده دارد.

با وجود اصالت این هنر در فرهنگ ملل مختلف، ریشه باله را شاید بتوان در ایتالیای دوره رنسانس یافت. اما در فرانسه و روسیه بود که باله فرم و شکل امروزی را به خود گرفت. واژگان و نام حرکت‌ها در رقص باله به زبان فرانسه است.

انواع رقص باله

باله کلاسیک

'plié'، که اغلب استفاده می‌شود و که در آن هر دو پا همان زمان خم است. هنگامی که پا روی زمین نیستند، به صورت pointe است. هنگامی که پا خم نیست، آن را به طور کامل کشیده و یا در یک موقعیت نیمه کلاسیک که در آن پا کمی خم شده است نگه می‌داریم استقرار، هم ترازی، احساس و انعطاف‌پذیری برای تبدیل شدن به یک رقصنده باله کلاسیک حیاتی است

رده‌بندی رقصندگان باله

تعادل در باله اهمیت محوری دارد.

رقصندهٔ مؤنث این رشته آکادمیک را بالِرین گویند. با تلفظ bālerin (به فرانسه ballerine) که در زبان فارسی به‌صورت bālerian درآمده‌است. رقصنده مذکر باله تنها رقصنده خوانده می‌شود.

در یک سازمان و یا کمپانی باله رقصندگان به درجات مختلفی از تخصص در تکنیک و اجراء تقسیم می‌شوند بدین ترتیب:

رقصندگان زن و مرد

  • رقصنده کر
  • نیمه‌تک‌رقصنده
  • تک‌رقصنده
  • تک‌رقصنده ممتاز
  • تک‌رقصنده ستاره

تنها رقصندگان زن

  • بالرین که می‌توان به همه رقصندگان زن باله اطلاق کرد
  • پریما بالرینا که برابر تک‌رقصنده ممتاز است
  • پریما بالرینا اسولوتا که برابر تک‌رقصنده ستاره است

باله در دنیا

از مراکز مشهوری که به نمایش آثار باله در تاریخ اختصاص داشته‌است می‌توان باله بولشوی و باله مارینسکی در روسیه، باله ملی فرانسه و باله ملی انگلستان را نام برد.

امروزه بسیاری از کشورها دست‌کم یک سازمان ملی باله برای به نمایش درآوردن برترین استعدادهای خویش دارند.

از ایزادورا دانکن، بالرین فرانسوی - آمریکایی به عنوان مادر رقص مدرن یاد می‌شود.

باله در ایران

سرکیس جانبازیان را (که تحصیلکرده لنینگراد بود) را به‌عنوان پدر باله ایران یاد می‌کنند. هنر باله در ایران نیز پس از انقلاب روسیه به وسیله شهروندان ارمنی تباری که سرکیس جانبازیان در صدر آنان قرار داشت رواج یافت. علاوه بر جانبازیان دو مهاجر ارمنی دیگر، مادام یلنا آودیسیان و مادام کرنلی نیز نقش‌های اصلی و تعیین کننده‌ای در معرفی هنر باله به جامعه فرهنگی و هنری ایران آن زمان داشتند. با اینحال روس‌ها در زمان قبل از کمونیسم در قزوین سالن باله تأسیس کرده بودند که امروزه عمارت شهرداری قزوین است. اولین کمپانی دولتی باله در ایران در سال ۱۹۶۹ بنام سازمان باله ملی ایران افتتاح شد که تا انقلاب سال ۵۷ در سطحی بین‌المللی فعال بود.

پس از انقلاب ۱۳۵۷ در ایران باله از نظر شرعی حرام و تاریخ آن مختوم گشت. سازمان باله ملی ایران بعد از دو دهه سرانجام در سال ۲۰۰۲ در کشور سوئد از نو گشایش یافت.

جستارهای وابسته

  • بروشور باله ملی کانادا:

نگارخانه