اصحاب عقبه سوءقصدکنندگان به پیامبر اسلام در مسیر تبوک به مدینه اند. مفسّران قرآن، نزول آیه ۷۴ سوره توبه را دربارهٔ آنان دانسته‌اند که از ناموفّق بودن توطئه آن‌ها در ترور پیامبر حکایت دارد.

در شأن نزول این آیه آمده است: گروهی از بدخواهان پیامبر اسلام که به اهل عقبه موسومند، تصمیم گرفتند که هنگام بازگشت پیامبر و مسلمانان از غزوه تبوک، شتر پیامبر را برانند و او را ترور کنند، ولی در این کار موفق نشدند. خداوند آن‌ها را در این آیه افشا کرده است.

طبرسی ماجرای اصحاب عقبه رادر ذیل آیات ۶۴–۶۵ سوره توبه نیز آورده است.
در نقلی از علی بن موسی الرضا امام هشتم شیعیان آمده است که مراد از … اِنَّمَااستَزَلَّهُمُ الشَّیطنُ بِبَعضِ ما کسَبوا…: همانا شیطان آنان را به سبب برخی از آنچه کرده‌بودند بلغزانید اصحاب عقبه هستند.

تعداد اصحاب عقبه را از ۱۲ تا ۱۵ تن برشمرده‌اند. تفسیر مجمع البیان در نقلی از محمد باقر، امام پنجم شیعیان، آورده است که شمار آنها ۱۲ تن، ۸تن از قریش و ۴ تن از سایر عرب بوده‌است. اما شیخ صدوق در خصال، بر اساس روایتی ۱۲ تن از آنان را از بنی‌امیه و ۵ تن را از سایر مردم دانسته است.