اَریحا
(به عربی: أريحا)
(به عبری: יְרִיחוֹ)
شهر
Jerycho6.jpg
Governate of Jericho.png
مختصات:
کشور  حکومت خودگردان فلسطین
منطقه کرانهٔ باختری رود اردن
استان اَریحا
پیدایش
تاریخ شهر شدن
۹۰۰۰ (پیش از میلاد)
۱۹۹۴ (میلادی)
حکومت
 • شهردار حسن صالح
مساحت
 • کل ۵۹۳ کیلومتر مربع (۲۳۰ مایل مربع)
 • زمینی ۴۵ کیلومتر مربع (۱۷ مایل مربع)
ارتفاع - ۲۵۰ متر (−۸۲۰ پا)
جمعیت (۲۰۰۶)
 • جمعیت ۲۰٬۴۰۰
 • تراکم ۳۴/کیلومتر مربع (۸۹/پا)
پیش‌شماره(های) تلفن ۰۲ (+۹۷۰)
وب‌گاه

اَریحا یا جریکو (در عربی: أریحا، در عبری: יְרִיחוֹ) نام شهری است واقع در کرانهٔ باختری رود اردن در مناطق خودگردان فلسطین.

نام جریکو بیش از ۷۰ بار در عهد عتیق ذکر شده‌است. در کتاب مقدس عبری جریکو به عنوان «شهر درختهای خرما» توصیف شده است.

بررسی‌های باستان‌شناسی نشان داده شده است که قدمت این شهر به حدود ۹۰۰۰ سال قبل از میلاد می‌رسد و به احتمال زیاد نخستین سکونت‌گاه شهری تاریخ بوده است. جریکو در واقع مجموعهٔ بیش از بیست شهر جریکو است که هر کدام روی خرابه‌های پیشینیان خود ساخته شده‌اند و نخستین آنها در دوران نوسنگی پیش‌ازسفال الف ایجاد شده است.

ریشه‌شناسی نام

ریشه نام عبری Yeriẖo را از واژه کنعانی رئاح (بوی خوش) دانسته‌اند، ولی نظریه دیگری نیز وجود دارد که آنرا ناشی از واژه کنعانی یاریاه (ماه یا الهه ماه) می‌داند که این شهر در آغاز مرکز پرستش آن بوده است.

نام عربی شهر، اریحا ار واژه کنعانی رئاح (بوی خوش) گرفته شده است.

عصر نوسنگی پیش‌ازسفال الف

بازمانده برج و دیوار اریحا

چگونگی به وجود آمدن جریکو بر کرانه غربی رود اردن معلوم نیست. در نزدیکی شهر جریکو منبع آب پایداری به نام «چشمه الیسع» (به عربی: مخيم عين سلطان) وجود دارد که ارزش آن در میانه بیابان دریای مرده در گذر هزاره‌ها واضح است. ظهور سکونت‌گاه شهری در مساحتی سه هکتاری در حدود ۰۷۵۰۰ ۷۵۰۰ (پ٫م) رخ داده است. این سکونت‌گاه برای بیش از هزار سال با دیواری قطور باسنگ‌چینی سیکلوپی (en) (معروف به دیوار جریکو) محصور بوده که از ساکنان آن، دارایی‌هایشان، و چشمهٔ آب محافظت می‌کرده است. دیوار جریکو قدیمی‌ترین دیوار تدافعی در جهان است که توسط باستان‌شناسان کشف شده. یک برج دیده‌بانی سنگی سترگ که در درون این دیوار ساخته شده بود بر این دیوار نظارت می‌کرد. پلکانی سنگی در داخل این برج تعبیه شده بود که به سربازان اجازه صعود به برج را بدهد.

عصر نوسنگی پیش‌ازسفال ب

در حدود ۰۶۵۰۰ ۶۵۰۰ (پ٫م) سرانجام دیوار جریکو که بین کوچ‌نشینان شرقی و دشت‌های حاصل‌خیز فلسطین قرار داشت فرو ریخت. تازه‌واردان خانه‌های خود را به شکل مستطیل به دور حیاطهای مرکزی سازمان دادند که در آن آشپزی انجام می‌شد. هر خانه شامل چندین اتاق بود که با درهای عریض به هم متصل می‌گشتند. بین این خانه‌ها چندین ساختمان عمومی برای پرستش خدایان ایجاد شده بود. به خاطر کمبود سنگ و نیاز به آن برای ساخت بناهای دفاعی، در این دوران خانه‌ها با استفاده از خاک ساخته می‌شد. خاک مزایا و معایب خود را داشت. کار با گل و خانه‌سازی از آن آسانتر از کار با سنگ است و به مهارت چندانی نیاز ندارد. در عوض باید تمهیداتی در مورد محافظت در برابر رطوبت و ایستایی آن اندیشیده شود. همچنین سطح محقر گل نیاز به تزئینات و دکور را به وجود آورد. یک ابداع زیرکانه استفاده از لعابی بود که هم سطح گل را در برابر آب مقاوم می‌کرد و هم آن را زیباتر می‌ساخت. خشت‌های گلی جریکو با دست ساخته می‌شدند و در آفتاب خشک می‌گردیدند.

جریکو پس از عصر نوسنگی

عصر برنز

عصر آهن

دوران ایرانیان و یونانیان

دوران حشمونیان و هرودیان

دوران روم غربی

دوران روم شرقی

دوران خلفای اسلامی

دوران صلیبیون

دوران ایوبی و مملوک

دوران عثمانی

قیومیت بریتانیا

دوران معاصر

مختصات شهر نوین جریکو

جغرافیا و اقلیم

جمعیت‌شناسی

اقتصاد

آموزش

بهداشت و درمان

ورزش

خواهرخواندگی شهرها