آخوند در اصطلاح به اشخاص روحانی مسلمان بخصوص در کشورهای اسلامی مانند ایران، آذربایجان، و افغانستان و همچنین آخوند به دلیل نزدیکی ظاهری به آخوندک (نام حشره ای) کمتر به کار میرود وغیره گفته می‌شده است؛ آخوند ها خود را مالک همه چیز و همه چیزدان می‌دانند و عموم مردم از آخوند ها بدشان می‌آید.

کاربرد این واژه

آیت الله مکارم شیرازی

این واژه بطور رسمی امروزه کمتر کاربرد دارد، و توسط واژهٔ «روحانی» در ادبیات متداول ایران جایگزین گردیده است. اما در قدیم‌الایام، واژه آخوند بطور رایج بعنوان استاد مذهبی امثال مکتب‌خانه بکار می‌رفت. در روسیه و سیبری، استفاده از این لقب در متون اوایل قرن هفدهم به بعد دیده می‌شود.

به جز از پیشه، از کلمه آخوند گاهی بعنوان قسمتی از نام یا لقب اشخاص نیز بکار برده می‌شده‌است، همانند محمد آخوند گرگانی، آخوند خراسانی، محمد آخوند و غیره.

واژه‌ای متداول در ایران، به معنی دانشمند، پیشوای دینی و معلم علوم شرعیه و گویند: از عهد تیموریان در این کشور رایج شده مأخذ و منشأ اشتقاق این کلمه به وضوح روشن نیست : دهخدا احتمال داده که مخفف آغا و خوند «به معنی خداوندگار» باشد، مانندمیرخواند و خواندمیر بعضی آن را تحریفی از آرخون یا آرگون یونانی که در آنجا عنوان روحانیان مسیحی است دانسته‌اند برخی آن را مرکب از آ «مخفف آقا» و خواند «فعل خواندن» پنداشته‌اند.

در نظام عالمان شیعه با عناوینی هم چون ثقةالاسلام، حجت‌الاسلام، آیت الله، آیت الله العظمی خوانده می‌شوند.

در سینما و تلویزیون

یک آخوند آذربایجانی در گرجستان

در سینما و تلویزیون نقش آفرینی در لباس و جایگاه «روحانیت»، در برخی مواقع تنها به پوشیدن لباس روحانیت محدود شده است.

جستارهای وابسته